English (United Kingdom) Thai (ภาษาไทย)

บทความวิจัย

 

 

บทบาทและความสำคัญของประชาคมสังคมและวัฒนธรรมต่อการก้าวสู่ประชาคมอาเซียน


book


ข่าวสารที่คนไทยรับรู้ทั่วไปคือภายในวันที่ 31 ธันวาคม 2558 ประเทศภาคีสมาชิกอาเซียน 10 ชาติจะก้าวสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนหรือที่คนไทยเรียกกันติดปากว่า AEC สาระสำคัญที่ถ่ายถอดสู่ประชาชนคืออาเซียนจะมีการเคลื่อนย้ายสินค้า บริการ การลงทุน และแรงงานมีฝีมืออย่างเสรี เพื่อก้าวไปสู่การเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียวกัน เรื่องเหล่านี้ส่งท้ายด้วยการเรียกร้องให้คนไทยตื่นตัวและปรับตัวรองรับการแข่งขันและโอกาสด้านการค้าการลงทุนที่กำลังเกิดขึ้นมากมายในอนาคตของภูมิภาคนี้

 

อย่างไรก็ตามประเด็นที่น่ากังวลคือ การเร่งถ่ายทอดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอาจส่งผลให้คนไทยขาดการรับรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับ “ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community)” ที่ถูกต้องครบถ้วนทั้ง 3 เสาหลัก คือ (1) เสาประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน (2) เสาประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน และ (3) เสาประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน

 

การเปลี่ยนแปลงมิติด้านเศรษฐกิจ เช่น อัตราเงินเฟ้อและอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ประมวลผลได้อย่างเป็นรูปธรรมได้สร้างความตื่นตาตื่นใจแก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย แต่ประเด็นสำคัญซึ่งวัดผลได้ยากและเป็นนามธรรมที่มักถูกละเลยคือ มิติด้านสังคมและวัฒนธรรม การเคารพและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนรวมถึงเสรีภาพขั้นพื้นฐาน และความยุติธรรมทางสังคม การไม่ให้ความสำคัญนี้อาจเป็นสาเหตุให้การรวมตัวระหว่างประเทศไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากจะเกิดความขัดแย้งและการต่อต้านขึ้นในประเทศที่ได้รับผลกระทบทางลบ

 

การเป็นประชาคมอาเซียนนั้นมิใช่ให้ความสำคัญเพียงประเด็นการเปิดเสรีด้านเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นการลดภาษีสินค้าเหลืออัตรา 0% เท่านั้น แต่มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมความเข้าใจอันดีต่อกันระหว่างประเทศในภูมิภาค ธำรงไว้ซึ่งสันติภาพ เสถียรภาพ และความมั่นคงทางการเมือง สร้างสรรค์ความเจริญก้าวหน้าด้านเศรษฐกิจ พัฒนาสังคมและวัฒนธรรมเพื่อการกินดีอยู่ดีของประชาชนบนพื้นฐานของความเสมอภาคและผลประโยชน์ร่วมกันของประเทศสมาชิก

 

การเปิดเสรีด้านเศรษฐกิจสร้างโอกาสในการขยายการเจริญเติบโตทางธุรกิจ แต่การเข้าใจและเคารพความแตกต่างด้านวัฒนธรรมและประเพณีของประเทศเพื่อนบ้านตามแนวคิดของประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนจะเอื้อประโยชน์ต่อการประสบความสำเร็จด้านการค้าการลงทุน เช่น สิ่งที่ต้องดำเนินการก่อนการลงทุนคือ การศึกษาตลาดและสำรวจความต้องการหรือพฤติกรรมของผู้บริโภค (Consumer behavior) และเข้าใจวิถีชีวิตของประชาชนประเทศนั้นๆ อย่างถ่องแท้และลึกซึ้ง

 

ความร่วมมือด้านประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนจึงตอบโจทย์ดังกล่าว เนื่องจากเป็นแผนงานที่ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาโดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลาง มุ่งเน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ คุ้มครองและให้สวัสดิการทางสังคมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนให้มีความเป็นอยู่ที่ดี รักษาสิทธิและความยุติธรรมทางสังคม ส่งเสริมการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน รวมทั้งสร้างอัตลักษณ์อาเซียน (ASEAN Identity) ให้เกิดการยอมรับและเคารพความแตกต่าง เพื่อให้อาเซียนเป็นสังคมที่เอื้ออาทร แบ่งปัน และลดช่องว่างระดับการพัฒนาที่แตกต่างกันของประเทศสมาชิก

 

สาเหตุสำคัญที่ทำให้คนไทยต้องเร่งสร้างความเข้าใจประเทศสมาชิกอาเซียนคือ ความบาดหมางจากการรับรู้และเข้าใจประวัติศาสตร์คนละชุดความรู้กับประเทศเพื่อนบ้าน ความแตกต่างและความเหลื่อมล้ำทั้งด้านการเมืองการปกครองและระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจระหว่างไทยกับประเทศสมาชิกอาเซียนใหม่ซึ่งประกอบด้วย สปป.ลาว เมียนมาร์ เวียดนาม และกัมพูชา กอรปกับทัศนคติที่คนไทยส่วนใหญ่ยังมองชาติอื่นด้อยกว่าตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาติสมาชิกอาเซียนที่ประชาชนมาเป็นแรงงานข้ามชาติ โดยมองว่าตนเป็นพี่ใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คิดว่าเราเป็นบ้านพี่เมืองน้องโดยตั้งสมมุติฐานเองว่าไทยมีสถานะเป็น “พี่” ประเทศอื่นเป็น “น้อง”

 

มุมมองที่ดูถูกเหล่านี้สะท้อนกลับจากทัศนคติ การรับรู้ และความรู้สึกของประเทศเพื่อนบ้านแถบลุ่มแม่น้ำโขงที่มีต่อไทย ในการประชุมวิชาการทางมานุษยวิทยาครั้งที่ 10 ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2555 โดยคนกัมพูชามองว่าไทยชอบรุกรานและเบียดเบียนผู้อื่น เวียดนามมองไทยเป็นลูกไล่จักรวรรดินิยมอเมริกา แรงงานข้ามชาติชาวพม่ามองไทยเป็นแหล่งหารายได้ แต่ตำรวจไทยตรวจค้นตัวอย่างไม่สุภาพ ส่วนคนลาวมองว่าคนไทยชอบดูถูกและตั้งคำถามว่าทำไมตัวละครทางทีวีไทยที่แสดงบทคนใช้ต้องพูดภาษาลาว ซึ่งแสดงให้เห็นว่าไทยไม่ได้รับการไว้วางใจจากประเทศข้างเคียงและเป็นอุปสรรคต่อความพยายามขยายการค้าและการลงทุน

 

ดังนั้น การเรียนรู้ เข้าใจ ยอมรับ และเคารพความแตกต่างของชาติอื่นจึงต้องเป็นประเด็นที่ควรเน้นย้ำและกล่าวถึงในทุกเวทีที่พูดถึงอาเซียน โดยให้ความสำคัญต่อเสาด้านสังคมและวัฒนธรรมไม่น้อยกว่าเสาด้านเศรษฐกิจ ภาครัฐบาลต้องสร้างความตื่นตัวให้กับประชาชน โดยสนับสนุนและประชาสัมพันธ์การดำเนินงานด้านประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน เช่น ความคืบหน้าการจัดทำหนังสือเรียนประวัติศาสตร์อาเซียน, โครงการสร้างความตระหนักรับรู้อาเซียนและความรู้สึกเป็นประชาคมของภาคประชาชน และยอมรับการทำงานของภาคประชาสังคมและองค์กรพัฒนาภาคเอกชน ที่สำคัญคนไทยต้องตระหนักว่าเราเป็นประชาชนที่ไม่ใช่เฉพาะแค่เป็นคนไทย แต่เป็นพลเมืองอาเซียนที่ส่วนหนึ่งในกระบวนการก้าวไปสู่การรวมตัวที่เสมือนอาศัยอยู่ภายใต้เขตแดนเดียวกัน

 

การก้าวเป็นประชาคมอาเซียนที่สมบูรณ์ตามวัตถุประสงค์นั้น ประชาชนไทยควรตระหนักและให้ความสำคัญต่อการพัฒนาความร่วมมือของประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนให้เท่ากับความตื่นตัวต่อประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนเพราะการดำรงความเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนต้องมีพื้นฐานจากการเรียนรู้และเข้าใจวัฒนธรรมชาติอื่น ยอมรับความแตกต่าง ปรับทัศนคติ โดยมองข้ามความขัดแย้งทางประวัติศาสตร์ เปิดโลกทัศน์ให้กว้างกว่าเขตแดนของรัฐชาติที่ขีดกั้นไว้ ต้องแสวงหาจุดร่วมและสร้างความร่วมมือ เพื่อให้ประชาคมอาเซียนพัฒนาไปข้างหน้าด้วยความเกื้อกูลพร้อมกัน

 

 

ประวัติผู้แต่ง

 
น้ำผึ้ง  ทัศนัยพิทักษ์กุล


สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (ITD)


ย้อนกลับ

Close
 

เพิ่มคอมเมนต์ใหม่


รหัสป้องกันความปลอดภัย
รีเฟรช

 

Our Partner:




















DTN_2013-v3
200_200_GIT_INFO




Partner_GIT_Logo

Logo_-_inverse_medium     Logo_4_colors_JPG